سه‌شنبه 12 فروردین 1399

نخبگان بیش از توده‌ها، فضای انتخابات ایلام را آلوده می‌کنند

دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه ایلام گفت: اگر صریح‌تر و از چارچوب جامعه‌شناسی به انتخابات نگاه کنیم، اغلب کاندیداها تنها برای کسب و استفاده از قدرت خود را در معرض انتخاب جامعه قرار می‌دهند و حرف‌هایی از قبیل خدمت‌رسانی و علاقه به مردم از نظر جامعه‌شناسی، تماماً پوچ و بی‌معناست.

دکتر «یارمحمد قاسمی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه ایلام، اظهار کرد: در ایام انتخابات وقتی از موجودیت قبیله و کادر اجتماعی وسیعی که در آن زیست می‌کند صحبت می‌کنیم باید به نهاد مدرن پارلمانتاریستی که در این بافت تجمیع و هضم می‌شود اشاره کنیم. با این روند، ماهیت مدرن انتخابات مجلس نمایندگان تغییر می‌کند. توده‌ها همچون همیشه با این چارچوب همراه می‌شوند و روشنفکران و اندیشمندان محلی در این جریان هضم می‌شوند و تحت‌الشعاع هجمه قبیله قرار می‌گیرند. این است که با معرفی شدن یک کاندیدا از سوی قبیله، مطالبات سطحی رنگ و بوی فردیت خواهانه پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: اگر صریح‌تر و از چارچوب جامعه‌شناسی به انتخابات نگاه کنیم، اغلب کاندیداها تنها برای کسب و استفاده از قدرت خود را در معرض انتخاب جامعه قرار می‌دهند و حرف‌هایی از قبیل خدمت‌رسانی و علاقه به مردم از نظر جامعه‌شناسی، تماماً پوچ و بی‌معناست. خواننده ممکن است گمان برد که سیاست یعنی هنر کسب و حفظ قدرت از نظر من رد است اما اینجا موضوع فرق می‌کند و در هدف هر کاندیدا که دم از خدمت می‌زند باید شک کرد.

عضو هیئت‌ علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه ایلام گفت: در سازوکار قبیله‌ای چنان ‌که گفتیم شیوه حمایت از کاندیدا با انتظاراتی فردیت خواهانه همراه می‌شود. مطالبات فردیت خواهانه مطالباتی است که بر مبنای معامله و آن ‌هم در رویه‌ای ناسالم شکل می‌گیرد. تفاوت در اینجا به دلیل نیت دو طرف از حضور در بازی دموکراسی است. فرد و قبیله به کاندیدا رأی می‌دهند تا به منافع و مطامع شخصی برسد و کاندید نیز با اینان همراه می‌شود تا به رشد و پیشرفت شخصی دست یابد. مطامع شخصی افراد نیز عمدتاً حقیرانه است و از اشتغال فرزندان تا کسب جایگاه اداری در استان یا منطقه در نوسان است و کلاً انتظارات هرگز اجتماعی، عمومی و یا ملی نمی‌شود و در حد فرد باقی می‌ماند.

وی با تأکید بر اینکه جامعه اینجا از مسیر درست منحرف می‌شود و اهداف حرکت‌های جمعی مهمی همچون دموکراسی که ترجیح منافع عمومی بر منافع فردی است به موضوعات فردیت‌خواهانه تقلیل می‌یابد، ادامه داد: این به دلیل رویکرد تبلیغاتی چهره به چهره در نقاط کمتر توسعه‌یافته‌ای همچون ایلام است اما در یک نظام مدرن و در یک دموکراسی قوی، شیوه و نوع تبلیغات کاندیدها و مدل تبلیغاتی برنامه‌محور نمود می‌یابد و این برنامه فرد است که اهمیت دارد. اینجا سیستم فردگرایانه است و رأی ‌دهنده از این رویکرد تبعیت می‌کند اما به نسبت مدل قبلی خروجی متفاوتی دارد و در نهایت در نتیجه آن منافع ملی و عمومی بر منافع فردی اولویت می‌یابد.

دانشیار دانشگاه ایلام ادامه داد: توده‌ها در همه ‌جای دنیا به فراگیر بودن ثروت و عدالت تمایل بسیاری دارند با این‌حال در بسیاری از کشورهای صنعتی، علاقه به ساخت یک جامعه سالم، مرفه و توانمند یک میل عمومی است. در جامعه ما همه ‌چیز از فرد شروع می‌شود و به فرد نیز خاتمه می‌یابد. فرد نیاز خود را می‌سنجد، آن را طلب می‌کند و در انتخابات تنها به دنبال تأمین آن است و لاغیر. این گزاره‌ی خطرناکی است و در جوامع مدرن به جد به حاشیه رانده می‌شود و به‌ جای آن منافع ملی و در اولویت‌های پایین‌تر منافع حزبی و گروهی در هر انتخابات پیگیری می‌شود.

قاسمی گفت: یکی از بهترین راه‌های تحلیل انتخابات هفتم اسفند در ایلام چینه‌شناسی رأی‌ دهندگان است و این به دو صورت‌بندی متفاوت نیازمند است. نخست با عنایت به بافت نسلی جامعه می‌توان به ‌خوبی تمایلات و گرایش‌های این انتخابات را شناخت و تحلیل نسبتاً دقیقی از اتفاقات آینده ارائه کرد. ما در انتخابات آتی با چند نسل مختلف روبروییم که مواضع متفاوت و بعضاً متناقضی دارند. نسلی جوان و زیر 25 سال که از انتخابات ناامیدند و نسبت به این اتفاق مهم بی‌تفاوت‌اند. گروه سنی 25 تا 50 ساله نیز سودای کسب شغل یا ارتقا در درامد و رتبه را اولویت خود قرار داده و با این هدف به جریان انتخابات می‌پیوندند. نسل 50 ساله به بالا نیز تماماً درگیر دغدغه فرزندان بی‌شغل و درآمد خود هستند و با اندیشه کسب منافعی مرتبط با این موضوع وارد گود انتخابات می‌شوند.

وی با طرح این سؤال که با این طبقه‌بندی ملموس نتیجه انتخابات به کجا ختم ‌می‌شود؟ ادامه داد: گروه نخستین که جوان‌اند و ناامید، یا رأی نمی‌دهند و یا به آن بی‌تفاوت‌اند. گروه دوم که با رویکرد کاسب‌کارانه و فردیت‌خواهانه در انتخابات نقش‌‌آفرینی می‌کنند و گروه سومی که به شکلی رقیق‌تر و برای تأمین منفعت خانواده از شگرد گروه دوم تبعیت می‌کنند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه ایلام ادامه داد: با پرهیز از نگاه مطلق‌گرایانه، صورت‌بندی دوم را می‌توان از خلال برش روشنفکر- توده تحلیل کرد. در واقع با اندکی ارفاق می‌توان جامعه ایلام را این‌گونه دسته‌بندی کرد و دو دسته "روشنفکر" و "توده" را نقش‌آفرینان اصلی جریان انتخابات هفتم اسفند دانست. روشنفکران در ایلام بسیار اندک‌اند و کم‌رمق و عمده بافت اجتماعی استان را توده‌ها تشکیل می‌دهند. با توده‌ای شدن جامعه، هژمونی ایل بر همه سطوح مستولی می‌شود و روند حاکم بر استان در 50 سال گذشته را به بار می‌آورد.

قاسمی گفت: با نگاهی به جامعه ایلام و با اندکی اغماض، می‌توان گفت روشنفکران اندکی در جامعه ایلام حضور دارند که تحت سیطره ایل هستند و سرنوشت محتوم اینان، افتادن در دامان گفتمان ایلی است و همین افراد ناخواسته به عوامل اصلی بازتولید قبیله‌تباری تبدیل می‌شوند. ما بارها دیده‌ایم که این افراد درنهایت با هم‌قبیله‌های خود ائتلاف می‌کنند و علاوه بر صادر کردن حکم مرگ برای جایگاه خود، جامعه را به انحراف می‌کشانند.

دانشیار دانشگاه ایلام تصریح کرد: روشنفکرنمایان به ‌واسطه کسب موقعیت‌های شیرین سیاسی و اقتصادی موقعیت خود را فراموش می‌کنند اما روشنفکر واقعی از مصلحت‌گرایی پرهیز می‌کند و مفتون ثروت و قدرت و جاه نمی‌شود. با ضرس قاطع می‌گویم که تحصیل‌کردگان دانشگاهی بیش از توده‌ها فضای انتخابات را آلوده می‌کنند. تحصیل‌کردگان دانشگاهی با تبدیل‌شدن به مهره‌های بازی انتخاباتیِ نامزدهای سیاسی‌کار و دمیدن در وعده ‌و وعیدهای دروغین، علاوه بر کسب و حفظ منافع فردی، رویکردهای نوین انتخاباتی را نابود و به فربه ساختن ایل و بسط این گفتمان خدمت بزرگی می‌کنند و نهایتاً قبیله تباری را گسترش می‌دهند. مشتقات گفتمانی صحنه‌گردانان این سیکل که محصول کاندیدهای فرصت‌طلب و تحصیل‌کردگان رانتیر است، واژگان توده‌پسند و دهن‌پرکنی است که برای فریب عوام بکار می‌روند.

 قاسمی گفت: معدودی از نمایندگان ما در طول این سال‌ها از قاعده بالا مبرا هستند، منتهی اغلب در چنین فضایی وقتی کاندیدا به مجلس راه می‌یابد ابتدا به تحکیم مبانی قدرت خود می‌پردازد و سپس تأمین منافع شخصی خود و اطرافیان را در دستور کار قرار می‌دهد که اغلب نمایندگان ما در ابتدای ورود به مجلس شعار آبادانی کشور را سر می‌دهند اما در عمل به وکیل‌الدوله هایی خنثی تبدیل می‌شوند که فرسنگ‌ها با خواست عمومی فاصله دارند.

وی تصریح کرد: اینان در میانه‌های دوره و با ناامیدی از نقش‌آفرینی صحیح در شعار اولیه، به سردادن فریاد محرومیت استان مشغول می‌شوند و در سال پایانی برای حفظ مشروعیت در میان نزدیکان و ایل، به خدمتگزارانی تام تبدیل می‌شوند. ماه‌های آخر نمایندگی این افراد نیز در سناریویی مشهور به خدمت‌رسانی به اعضای فامیل و خانواده خود می‌گذرد و شأن نمایندگی به منتهای ممکن تنزل می‌یابد و وضعیت تلخی به بار می‌آید که هرگز با منافع عمومی همخوانی ندارد.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه ایلام در تحلیلی از دسته‌بندی کاندیداهای نمایندگی مجلس شورای اسلامی در ایلام گفت: دسته اول افرادی هستند که برنامه محورند و به خدمت منافع فردی درنیامده‌اند و دسته دوم افرادی بوده‌اند که برای اخذ رأی معامله کرده‌اند، با رویکرد تبلیغات چهره به چهره خود را وابسته خیل عظیمی از افراد و منافع فردی‌شان نموده‌اند و در جایگاه وکیل ایل و نه استان نقش‌آفرین اصلی باز قبیله‌تباری بوده‌اند که در نهایت به‌واسطه پیگیری منافع حقیر، به‌تحقیر استان انجامیده است. دسته اول اما بجای این روش مضحک به فکر آبروی استان هستند و از حرکات حقیرانه پرهیز و به فکر منافع استان بوده‌اند.

نظرات ارسال نظر