نامهربانی با یار مهربان در ایلام

قريب به يک دهه است که مبحث " سرمايه ي فرهنگي" مورد توجه انديشمندان و پژوهشگران در داخل کشور قرار  گرفته است.سرمايه ي فرهنگي، نبض اساسي و شريان اصلي توسعه و پيشرفت در هر کشوري محسوب مي گردد و شايد بتوان گفت کتاب و ميزان استفاده از آن،يکي از مهمترين شاخصه هاي مفهوم سرمايه ي فرهنگي بوده و مانند خوني است که در رگ هاي توسعه ي هر کشوري جريان داشته و هر چه اين جريان بيشتر تداوم يابد، جامعه ازميزان توسعه ي بالاتري برخوردار بوده و ميزان اميد به زندگي را در ميان مردمان آنها ،افزايش مي دهد.
اساساً بشر با کتاب پا به تاريخ نهاده و حيات بشر، قبل از پيدايش کتاب،حيات قبل از تاريخ محسوب مي گردد. اينک مي توان مرز توسعه يافتگي و توسعه نيافتگي را با کتاب جدا نمود، چرا که در سبد خانوارهاي جوامع توسعه يافته ،کتاب و مطالعه سهم بالايي را به خود اختصاص داده است .بشر امروزي در جوامع پيشرفته، راه غلبه بر بسياري از مشکلاتش را، در نزديکي به کتاب و مطالعه يافته و به راستي دريافته است که کتاب، غذاي روح است. راز ناآگاهي بسياري از مردمان را بايد در دوري آنان از کتاب و مطالعه و ميزان آن يافت.
وجود کتابخانه و کتابفروشي از شاخصه هاي بارز توسعه ي فرهنگي است، و به هر ميزان که در جامعه اي کتابخانه و کتابفروشي ايجاد گردد و مردمانش دسترسي آسان تري به آنها داشته باشند، از ميزان آسيب هاي اجتماعي و رواني در آن جامعه کاسته خواهد شد. شايد بتوان گفت يکي از زمينه هاي اصلي شکل گيري آسيب هاي اجتماعي و رواني در اين سامان ، تعداد اندک کتابخانه ها و کتابفروشي هاي واقعي و دوري مردمان آن، از مطالعه مي باشد.
در عصر فرهنگ و ارتباطات که شاخصه ي بارز آن، رشد کتاب و کتابخواني در جهان محسوب مي گردد و حتي  بر سر هر مزرعه اي يک کتابخانه داير مي شود، در ايلام معدود کتابفروشي هايي که اختصاص به فروش کتب غيردرسي داشتند به تعطيلي کشيده شدند و جاي خود را در خوشبينانه ترين حالت،  به محل فروش نوشت افزار و کتب کمک درسي و يا درسي سفارشي مي دهند. اگر روزگاري  در اين ديار اثري از کتب کمک درسي و درسي ديده نمي شد و تمام کتب کتابفروشي ها را کتاب هاي غيردرسي تشکيل مي دادند، امروزه جاي آنها را، کتابفروشي هايي گرفته اند که فقط کتب کمک درسي و يا دانشگاهي، آنهم به سفارش اساتيد و دانشجويان رشته هاي تحصيلي دانشگاه هاي ايلام، در آنها عرضه مي گردد و اينگونه شد که 65 سال پيش اگر "استاد خاوري" آن مرد جا افتاده و متين، در اين شهر کتابفروشي ايجاد  نمود و با ارائه ي کتب تاريخي ،ادبي و مذهبي در پي رشد فرهنگي مردمان اين ديار برآمد و پس از او حاج حبيب الله منصوريان،نصرت الله جلاليان ، جمعه اسفندياري، سهراب همتي، نعمتي زاده، الله داد آزاد، شوهاني، چراغي، حبيبالله شيرخاني و ... در اين راستا به فعاليت پرداختند و کوشش هاي مرحوم "خالد اسماعيلي" در دهه ي 60 ، نگذاشت مرگ فروش کتب غير درسي در ايلام فرا برسد و اين پرچم در نيمه ي دوم دهه ي 70 به دستان "برادران کرد" داده شد تا با ايجاد تعاوني کتاب در ايلام، سيماي يک کتابفروشي واقعي را به نمايش گذاشته و سهم عمده ي خود را در جهت رونق بازار کتاب ايفا نمايند، اينک و در سال هاي انتهايي دهه ي 80، ناقوس مرگ عرضه ي کتب غيردرسي در ايلام به صدا درآمده و در هر کتابفروشي، به غير از چند جلد کتب عمومي،رمان و سرگرمي، اثري از آن ميراث گرانبها، که با هزاران رنج و مشقت از آن مردان بزرگ به ما رسيده بود، ديده نمي شود. تا بدين گونه در عصر کتاب، ما با عدم عرضه و مرگ کتاب غيردرسي در اين سامان روبرو گرديم. متاسفانه بايد اعتراف نمود که يکي از طنز هاي روزگار در اين استان آن است که هر روز بر ميزان دانشجويان و دانشگاهيانش افزوده مي گردد و در هر بخش و شهرستاني، شعبه اي از يک دانشگاه داير مي شود، اما کتابفروشي معتبري که در آن، کتب غير درسي و چاپ جديد ارائه گردد، نه در بخش ها و شهرستان هاي آن، بلکه حتي در مرکز استانش نيز يافت نمي شود و پر نغزتر آنکه، در اين ميان احساس نيازي در دانشجويان و دانشگاهيانش در اين زمينه ديده نمي گردد. گويا شيوه ي تحصيل و تدريس به گونه اي است که نيازي به مطالعه ي کتب غيردرسي ندارد. ابزار فرهنگي که دايره المعارف توسعه ي فرهنگي و به تبع آن، توسعه ي همه جانبه و پايدار محسوب مي گردد، در اين ديار به فراموشي سپرده شده و سياستي اتخاذ نمي گردد که اين گوهر گرانبها را از زير خروارها بي خبري نجات داده و در سفره ي مردمان قرار دهند. اينک در سفره ي خانوارهاي ايلامي، انواع کالاهاي اقتصادي، با مارک ها و مدل ها ي مختلف يافت مي گردد، اما اغلب مردمانش به اين کالاي فرهنگي احساس نيازي  نمي کنند. براي فرا رسيدن فصل بهار بي تابي مي کنند تا از گياهان و سبزي هاي کوهي آن بهره مند گردند اما کمتر کسي پيدا مي شود تا منتظر رسيدن  کتابي نو در سالي جديد باشد !! تمامي لاشه هاي گاوها و گوسفندان، تا غروب از قصابي ها خريداري مي شوند و حتي مردمان، براي رفع نيازهاي خود به شعبه هاي غير مجاز قصابي هاي جاده اي، روي مي آورند اما به لاشه ي زخمي کتابها، کسي نگاهي نمي افکنند! جسم ها پرورش مي يابند و حتي براي آب کردن چربي هاي اضافي، ميليون ها تومان هزينه مي گردد، اما توجهي به نحيف شدن روح ها نمي شود! از سويي ديگر نيز، بسياري از دست اندرکاران و مديران ، مي توانند ذائقه هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي مردم را، به دلخواه خويش تغيير دهند اما نخواسته و يا نمي توانند ذائقه ي مردم را به سوي کتاب و مطالعه تغيير دهند. برخي از دست اندرکاران فرهنگي استان، سال هاست در بحث کتاب و مطالعه، به اتخاذ برنامه هاي کليشه اي و گزارشي روي آورده و نتوانسته اند سياستي عميق و راهکاري اساسي در اين زمينه در پيش گيرند. هفته ي کتاب که فرا مي رسد با نصب پارچه نوشته ها و پلاکاردهاي هميشگي، توزيع چند تراکت تبليغاتي و اجراي چند برنامه ي تکراري و ايراد چند سخنراني که معمولاً با نصيحت و موعظه همراه مي گردد و در مهمترين اقدام چندسالانه ي خود، به تشکيل نمايشگاهي در اين زمينه همت گماشته، که در برخي از موارد، ظاهر و بيرون مهمتر از محتوي و درون جلوه مي کند و معمولاً مهمترين ناشران اين کشور، غايبان اصلي آن به شمار رفته، تا نمايشگاه عملاً به محلي جهت گذران اوقات فراغت نوجوانان و جوانان اين ديار تبديل گردد و خريداران واقعي آن، دارندگان بُن هاي اهدايي باشند و بدين گونه، براي دست اندرکاران فرهنگي استان کميت، مهمتر از کيفيت جلوه نمايد و اقدامي فرهنگي به ابزاري براي ارائه ي آمار و رفع تکليف اداري مبدل شود. نتيجتاً، آبان ماه، براي آنان به ماه يادآوردن کتاب و مطالعه تبديل گشته و در پي ترويج فرهنگ مطالعه برآمده و مي خواهند آن را گسترش داده و نهادينه کنند، غافل از آنکه اشاعه ي فرهنگ مطالعه و نهادينه کردن آن، به استراتژي بلندمدت ،برنامه ريزي و انجام تحقيقات و پژوهش هاي بنيادين نيازمند است.
نهادينه کردن فرهنگ کتاب و مطالعه در اين ديار، نيازمند شيوه هاي مناسب تبليغي است و رسالت صدا و سيما در اين زمينه بيشتر احساس مي گردد. ارائه ي برنامه هاي تبليغي مناسب از سوي صدا و سيما، همکاري مداوم و موثر ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان متولي امر کتاب با افراد حقيقي و حقوقي که مايل به سرمايه گذاري در اين زمينه مي باشند و اختصاص وام هاي طويل المدت و کم بهره به آنان، ايجاد مکان مادر کتاب و توزيع کتب جديد در بين کتابفروشي ها و اتخاذ سياستي بسان دکه هاي مطبوعاتي ،ايجاد نمايشگاه هاي واقعي کتاب همراه با تخفيف ويژه به مردمان بخش ها و شهرستان هاي محروم تر استان و توزيع کتاب در ميان روستائيان ،ايجاد نمايشگاه هاي دائمي کتاب و اختصاص مکاني هميشگي و سهل الوصول به اين امر ،همکاري نهاد ها و ارگان هاي دولتي در امر خريد کتاب با کتابفروشاني که اقدام به فروش کتب غير درسي کرده و تشويق آنان به اين امر و ...  ا ز جمله راه کارهاي کوتاه مدتي است که مي تواند به بازار کتاب در ايلام رونق ببخشد.
به نظر مي رسد که مسئولين فرهنگي استان بايد خود شيفته و تشنه ي کتاب بوده و عاشقانه به کتاب و مطالعه عشق بورزند و براي خود، رسالتي ويژه در اين ديار محروم قائل شوند.

"از بلوغ زودرس تا ازدواج دیررس"

تحلیلی بر شکافی اجتماعی در استان ایلام

مدتی پیش با مقایسه ی بین شهر شیکاگو در سال های آغازین سده ی 20 در آمریکا با شهر ایلام در سال های آغازین سده ی 21 در ایران، از حیث آسیب های اجتماعی، عنوان گردید که "هرچند ایلام تحولات بزرگ اقتصادی را از سر نگذرانده اما به گواهی آمارهای رسمی و غیررسمی موجود با تحولات فرهنگی و اجتماعی زیادی رو به رو و به نماد بارزی از تضاد در زندگی شهری تبدیل شده است. تعارض ارزشی – هنجاری حاکم بر ایلام،کسب رتبه های اول کشوری در زمینه قتل ،خودکشی، میزان خالص طلاق و ( اگر ارائه آمارها در پیچ وخم مصلحت ها و منفعت های اداری گرفتار نشده و اعلام گردند) برخی دیگر از آسیب های اجتماعی و تغییر در خلقیات و روحیات مردمان این سامان، این شهر را به آزمایشگاهی در جهت انجام مطالعات اجتماعی و بخصوص شهری مبدل ساخته است(رک به: از شیکاگو تا ایلام،همین وبلاگ)
 در این راستا و با مطالعه برخی از داده های حاصل از سرشماری سال 1385 ، می توان به وجود برخی از شکاف های اجتماعی در این استان نیز پی برد. از جمله شکاف های اجتماعی موجود در استان ایلام را می توان شکاف بین "بلوغ زودرس و ازدواج دیررس" دانست. شکافی که اینک در کل کشور ظاهر گشته و در استان ایلام به شکل فزاینده ای دیده می شود. مساله ی "بلوغ زودرس" را پیشتر جامعه شناسان و روان شناسان هشدار داده بودند و اینک بازتاب های آن را در جامعه ،به عینه می توان دید. اما حکایت بالا رفتن سن ازدواج در استان ایلام با توجه به میانگین کشوری آن ،ازجمله آسیب های است که اینک سر برآورده  و تشکیل نهاد خانواده را با مشکل مواجه ساخته است.جوانان ایلامی به سمت ازدواج در میانسالی می روند تا پدیده ی " پیر دختر ،پیر پسر" رخ بنمایاند. برای روشن شدن بیشتر مطلب ابتدا به جدول زیر بنگریم:

جدول 1- میانگین سن در اولین ازدواج در استان ایلام(در مقایسه با میانگین کشوری آن 1385)

همان طوری که ملاحظه می گردد میانگین سن در اولین ازدواج در استان ایلام بالاتر از میانگین کشوری آن بوده به طوری که این امر هم در مناطق شهری و هم روستایی استان دیده می شود.با نگاه به آمارهای فوق می توان گفت که جوانان دختر و پسر شهری ایلامی، 2 سال دیرتر از سایر هموطنان شهری خود، ازدواج می کنند و دختران و پسران روستایی در ایلام نیز 3 سال دیرتر به خانه بخت می روند. این اتفاق در حالی به وقوع می پیوندند که معمولاً میانگین سن ازدواج خصوصاً در مناطق روستایی، پائین تر از مناطق شهری بوده است.
اگر گذر کوتاهی بر تاریخ ایران زمین داشته باشیم خواهیم دید که در ایران باستان ، افراد اغلب در سنین 18 یا 19 سالگی ازدواج می کردند. هنوز 2 تا  3 سال از بستن کمربند مقدس ورود به دوره ی 15 سالگی نمی گذشت که ازدواج نموده و به جرگه متاهلین می پیوستند.اما اینک آمارها حکایت از آن دارند که میانگین سن در اولین ازدواج در ایلام بالاتر از تمامی ادوار دوره های سرشماری در ایران بوده است. با نگاه به داده های جدول زیر می توان این حقیقت را دریافت:

جدول 2- میانگین سن ازدواج در ایران

با مقایسه داده های جدول فوق می توان گفت که هرچند روند افزایش میانگین سن ازدواج در ایران در هر دوره نسبت به دوره قبل بالاتر بوده اما در استان ایلام به دلیل بافت خاص ایلی و طایفه ای و هنجارهای عرفی و دینی خاص حاکم بر آن، تبعات این مساله را عمیق تر می نمایاند.تا شکاف حاصل از بلوغ زودرس و ازدواج دیرهنگام ،رخ بنمایاند و پیامدهای فرهنگی و اجتماعی خود را بر جای بگذارد.
اگرچه می توان گفت که بالا رفتن سن ازدواج ،کاهش نرخ باروری،افزایش نرخ تحصیلات عالیه خصوصاً در میان زنان و بالطبع تغییر در پایگاه اجتماعی و ارتقای سطح آگاهی را در پی دارد؛ اما آماده نبودن جامعه ایلام برای مواجهه با این شکاف سر برآورده، آسیب های حاصل از آن را تشدید می نماید.
شاید بتوان گفت گذر جامعه ایلام از سنت به سوی ساختارهای جدید و وزیدن باد نوگرایی بر پیکر جوانان ایلامی ، سبب بالا رفتن سن ازدواج در میان آنان گشته است.ورود موبایل ،ماهواره و اینترنت، روابط بین دختر و پسر را متحول نموده و در نظام ارزشی- هنجاری آنان دگرگونی ایجاد نموده است.اینک آنان نه در پی زیست ، بلکه در پی کیفیت زندگی اند و همین امر آنها را در ازدواج مردد نموده تا با هراس بیشتری به پیشواز آن بروند.کم بودن تعداد اعضای خانواده ،فشارها را بر خارج شدن آنان از دایره خانواده پدری – مادری کم کرده و آنها همچنان در این خانوده، به زندگی مجردی همراه با پدرو مادر سپری می کنند همچنین دسترسی آسان به مناسبات جنسی خارج زندگی زناشویی، به رفع نیازهای آنها در این زمینه کمک نموده است.
در مناطق روستایی استان و با افزایش بیش از اندازه ی مهاجرت جوانان پسر روستایی به شهرها و یا تغییر در نگرش ها و باورهای آنان، این مساله در میان دختران روستایی تشدید یافته و آنها را به سمت ازدواج با مردان سنین بالا سوق می دهد. بدین سان عوامل اقتصادی و تغییرات فرهنگی دست به دست هم داده تا از پرواز این کبوتر عاشق جلوگیری نموده و یا در مسیر حرکت آن مانع ایجاد نمایند.
اینک می توان از مساله افزایش سن ازدواج در میان جوانان ایلامی سخن گفت و از تبعات ناشی از آن اظهار نگرانی نمود.شکاف بین "بلوغ زودرس و ازدواج دیررس" در میان جوانان ایلامی آنان را به امور کاذب مشغول نموده و به سمت ارضای نیازها به صورتی نامشروع می کشاند.آسیب های اجتماعی را در این استان بیش از پیش می نمایاند و بر نرخ خودکشی می افزاید.سبب به وجود آمدن اختلالات جنسی گشته و کاهش سن باروری و بالطبع افزایش ناباروری که سومین عامل طلاق در ایران محسوب می شود را در پی دارد.و در کل شرایط آنومیک جامعه ی ایلام را بیش از پیش تشدید می نماید.
ما بر صندلی های خویش تکیه زده ایم و آسیب های ریز و درشتی که ایلام را در بر گرفته اند به دست فراموشی سپرده ایم.به اعطاء چند میلیون تسهیلات قرض الحسنه دل خوش نموده ایم و در هر کوی و برزن آمارهایمان را اعلام می نمائیم و منتظریم تا از نرخ آسیب های اجتماعی در استان کاسته شود غافل از آنکه این سیل ما را در بر گرفته ، اما کسی ستاد بحرانی برای آن تشکیل نمی دهد.

* توجه: جهت دستیابی به آمارهای بیشتر در این زمینه، به سایت درگاه ملی آمار، مرکز آمار ایران به نشانی http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci و نتایج سرشماری های قبلی رجوع گردد.

"زنده باد تهران"

تهران، قلب تپنده و مدار و محور اتفاقات ایران، تهران مرکز صدور اخبار و اطلاعات و در نهایت تهران یعنی ...
این روزها که پیچ رادیو را باز می کنی، برنامه ها و اخبار تلویزیون، که از تهران پخش می شوند را به تماشا می نشینیی، از گویندگان برنامه های صبحگاهی گرفته تا مجریان برنامه های کودک، از وقوع پدیده ای در کشور سخن می گویند که چند سالی است ما با آن زندگی کرده و بدان خو گرفته ایم. برخی از این گویندگان و مجریان، وقوع این پدیده را در کشور نادر و برخی دیگر آن را، واقعه ای گذرا دانسته و عنوان می نمایند شاید سال ها بگذرد و این پدیده دیگر تکرار نگردد.صحبت های این عزیزان، انسان را یاد پدیده های نجومی انداخته و به اعصار تاریخ می برد. ورود مقداری از گردوغباری که سال ها ما با آن زندگی کرده و کسی خبری از آن نمی گرفت، با غلظت بسی پایین تر، به تهران رسید. اغلب دستگاه های کشور اعم از اورژانس، هلال احمر، آتش نشانی، پلیس راه، محیط زیست، استانداری، فرمانداری ها و ده ها دستگاه عریض و طویل دیگر، به حالت آماده باش درآمدند و ستاد بحران شکل گرفت. ریاست محترم سازمان محیط زیست، سراسیمه خود را به عراق رساند و فوراً توافق نامه ای را با مقام عراقی در راه رفع این پدیده، به امضاء رساند و در مصاحبه با خبرنگاران، از در اختیار نهادن تکنولوژی مقابله با این پدیده، به کشور عراق سخن گفت. برنامه هایی در 17 ماده به صورت کوتاه مدت، میان مدت و درازمدت برای مقابله با آن تدوین گشت و در جهت اجرا در کمترین زمان به دستگاه های ذیربط، ابلاغ گردید. وزارت جهادکشاورزی موظف گردید تا در مدت 6 ماه، تمام مناطقی که این گردوغبار از آنها برمی خیزد را " مالچ پاشی" نماید و وزارت نفت باید این  " مالچ" را به صورت رایگان در اختیار وزارت جهادکشاورزی قرار دهد. وزارت دفاع موظف می گردد با استفاده از نیروهای مسلح، در این مناطق بیابانی،درخت کاشته و فضای سبز ایجاد نماید.استانداری ها موظف می شوند با همکاری صداوسیما برنامه های آموزشی را در این راستا تدوین نمایند و شبکه ی محلی ایلام،فوراً کارش را در این زمینه آغاز می نماید. قرار است سمیناری کشوری در این باره، با حضور مسئولین جهانی مرتبط با این بحران، برگزار گردد و خلاصه...
این روزها چیزهایی گفته می شود که قبلاً گفته نمی شد و حرف های مهمی زده می شود که قبلاً اهمیت چندانی نداشتند. همه از این پدیده ی نادر سخن می گویند. عنوان می نمایند که این ذرات برای دستگاه های تنفس، گوارش، قلب و عروق و غیره مضر و بسیار خطرناک بوده و حتی نباتات و گیاهان را نیز نابود می کند. ما با حیرت به جعبه ی جادو می نگریم و از تعجب در برابر آن،خشکمان می زند. به راستی باید ایمان بیاوریم که تهران مرکز آگاهی راستین است.
اینک که این برنامه ها را می بینیم و این سخنان را می شنویم، آتشی در نظام فکریمان برپا گشته است. دیگر کمتر کسی را در تاکسی، اتوبوس، کوچه و بازار و شب نشینی ها می بینید که از این گردوغبار، تعبیر غضب الهی کنند. همین چند روز و با چند برنامه، لحن کلام مردمان و نظام تفسیری آنها تغییر یافت. برخی از مسئولینی که سال ها بود در پشت میز، آرام نشسته بودند و کسی آنها را پاسخگوی این پدیده  نمی دانست،به صفحه ی تلویزیون کشیده شدند و وادار به پاسخ دادن در این رابطه گشتند. از این پدیده گفتند و فاش ساختند که علت رخ دادن آن، نپاشیدن ماده ای به نام " مالچ" بر روی برخی مناطق در چند سال گذشته بوده است. عنوان کردند که مردمان شهرهایی چون دهلران و مهران بیش از یک سوم سال درگیر این پدیده بوده اند و در سال گذشته ی میلادی، استان ایلام بیشترین روزهای گردوغبار را با غلظت های مختلف، نسبت به سال های گذشته داشته است. لازم دیدند از غلظت بالا و خطرناک بودن آن بگویند و روزی که نسبت به سایر روزها از غلظت کمتری گردوغبار برخوردار بود را تعطیل اعلام کنند و این همه را، ما مدیون تهرانیم.
تهران به ما آموخت که غلظت این آلاینده ها چه بسیار خطرناک بوده و کسی از آن سخن نگفته است. ما به " ماسکی اهدایی" قناعت کرده بودیم و بسی تشکر می کردیم، اما پی نبرده بودیم که همین ماسک چقدر می تواند خطرناک باشد و به راستی چه فاصله ای است میان آگاهی راستین و آگاهی کاذب.
تهران آموخت که ما بیش از یک سوم از سال را در بحران بسر برده ایم و خود بدان واقف نبوده ایم. چه بحران های ریز و درشتی داشته و داریم اما از آنها تلقی بحران نکرده ایم و چه اندازه تعریفمان از بحران با تعریفی که در تهران از آن می شود، متفاوت است. این جا عنوان می نماییم که نرخ آسیب های اجتماعی در این استان پایین بوده و مشکلی محسوب نمی گردد، اما آمارهای صادره از تهران را که  می نگریم از کسب مقام اول در خودکشی، قتل و ... در کشور حکایت می کنند و هر کدام از آنها به تشکیل ستاد بحرانی نیازمندند اما بدان نپرداخته و حتی، مساله محسوب نمی شوند!!!
چند سالی است که از وقوع این پدیده در استان ما می گذرد اما نمایندگانمان، حتی زحمت طرح یک سوال در این زمینه و در صحن علنی مجلس را به خود نداده و با تذکر یک نماینده در این راستا، چقدر خوشحال شده و چه اندازه هورا کشیدیم.
ما سال هاست که در بحران بسر  برده ایم و باید بیمارستان ها و سایر مراکز درمانی بیماران ما را رایگان ویزیت و درمان می کردند و این را نمی دانستیم .باید از آن بزرگمرد اجتماعی " ابن خلدون" به نیکی یاد کنیم که صدها سال پیش عنوان نمود : کوهستان، مردمان قانع پرورش می دهد.
به راستی مسئولین مرکزگزین مسندنشین، چه اندازه برای سلامتی خود و یا مردمان مرکز، اهمیت قائل بوده و ما بدان واقف نبوده ایم!!! چه بخواهیم و چه نخواهیم ما این همه را مدیون تهران و تهران نشینان هستیم. پس از صمیم قلب به تهران و تهرانیان درود می فرستیم و بانگ برمی آوریم: زنده باد تهران

خدايا " هاوار"

نامه اي از سر ناچاري به خدا

خدايا: تو شاهدي که اين ديار، چند سالي است گرد خاک بر صورتش نشسته و چند روزي است ناجوانمردانه غبارآلود گشته است و ما از فاصله ي نزديک يکديگر را نمي توانيم بشناسيم. خاک جلوي چشمانمان را گرفته اما مطمئنم که هاله اي جلوي چشمان تو نيست . پس اوضاع را خود مشاهده مي کنی و مي بيني که چگونه گرفتار آمده ايم؟
خدايا: تنها مزيت اين استان بر بسياري از نقاط اين کشور، که آن هم به لطف و کرم تو شامل حالمان مي گشت، هواي سالم آن بود که چند سالي است به دلايلي از ما دريغ گشته است.
خدايا: برخي بر اين باورند که علت اين غضب، خروج ما از جمع بندگان صالح تو و گرفتار آمدن در جمع اصحاب شيطان مي باشد. سوالم اين است که فرو ريختن اين گردوخاک بر سر ما ، تدبير توست يا بي تدبيري بندگاني که دارند، رياست مي کنند؟
خدايا: از آن جا که ، امور بندگان را به خود آنها واگذار نموده اي، ما نيز بيکار نبوده ايم، حرکت کرده ايم، نماينده انتخاب نموده ايم، نهاد مدني شکل داد ه ايم و مديراني را برگزيده ايم. اما گويا آب و هواي تهران، نمايندگان ما را مست خويش نموده، گرد و غبار سياست بر عملکرد نهادهاي مدني سايه افکنده و برخي مديران نيز وصعيت پيش آمده را محرمانه دانسته و مکتوم مي نمايند و به بهانه ي حمايت از بيابان زدايي، مردمان زنده را فراموش کرده اند.  با اين وضعيت به نظر مبارکتان چه بايد کرد؟
خدايا: تو شاهدي که ما مردمي هميشه در صحنه بوده ايم. به باور سياستمداران حاکم، وظايف نقشمان را در برابر نظام سياسي  به خوبي ايفا نموده ايم، اما آنها از تامين حقوق اوليه ي نقشمان نه به عنوان يک شهروند، بلکه به عنوان يک انسان، مبني بر داشتن هواي سالم، درمانده اند. صدايمان را کسي نمي شنود. دادمان به جايي نمي رسد. پس با اين اوضاع از کي شاکي گرديم و دادمان را به غير از تو، پيش چه کسي باز گوييم؟
خدايا: ما نيز بندگان توييم، درست است که ما را در ميان کوه ها خلق نمود ه اي و انعکاس صدايمان، به خودمان باز مي گردد، اما باور بفرماييد ما به تو و آيين تو وفاداريم. پس ما را از اين وضعيت بغرنج نجات بده.
خدايا: تو خود مي داني که اين شهر، نه مکان زيادي براي بازي بچه ها دارد  و نه امکانات فراواني براي شادي آنها مهيا گشته است. حداقل به خاطر کودکان معصوم، بر ما رحمي نما و آسمان صاف و هواي تميزت را از ما دريغ نفرما.

شادی،گمشده ی ایلامیان

چندین سال است که ایلام با سیر فزاینده ی آسیب های اجتماعی روبروست. به طوری که بر طبق آمارهای ارائه شده از منابع رسمی،نرخ برخی از این آسیب ها، چون خودکشی و قتل، ما را به صدر جدول کشور کشانده است.
در سال های آغازین بالا گرفتن نرخ خودکشی در ایلام، وحشت و ناراحتی مردم و مسئولین را به فکر فرو برد و هر کسی به دنبال راه چاره ای گشت، تا آن را درمان نماید. بر پایه ی همین احساس،تحقیقاتی هم صورت گرفت و حاصل آن تحقیقات منجر به ساخت مجموعه ای تفریحی در مرکز استان و کاشتن چند متری گل و چمن و افزایش چند وسیله ی بازی و سرگرمی گردید. رنگ آمیزی ها و نقاشی هایی چهره ی غمگین برخی از دیوارها را شست و مراکز و موسساتی نیز برای رفع آن، در ایلام پدید آمدند. کم کم احساسات که فروکش نمود، رفع و دفع آسیب ها هم، به فراموشی سپرده و به امان خدا رها گشت. اما این فراموشی مسئولین، منجر به عدم رشد آسیب های اجتماعی نشد، به طوری که علاوه بر خودکشی، آسیب های دیگری چون قتل، طلاق، اعتیاد و ... دامنگیر استان گشت  تا اینکه ایلام خود را در محاصره ی آنها ببیند و چاره ای جزء تسلیم نیابد.
شاید بتوان گفت یکی از ریشه های اصلی گسترش آسیب های اجتماعی ایلام فقدان فرهنگ شادی در این دیار می باشد. ساکنان این سامان، پیشتر به سبب بافت عشیره ای و سبک زندگی عشایری ، از میزان احساس شادی بالایی برخورد بودند چرا که نحوه ی زندگی بر پایه ی این سبک و زیستن در دامان طبیعت ، غم را از دل ها می زدود و شادی همراه همیشگی آن بود. اما با گسترش فرهنگ شهرنشینی و یکجانشین شدن مردم، آنها با سبک زندگی جدیدی مواجه شده، که آمادگی انجام آن را نداشتند. زندگی در شهر الزامات خاص خویش را می طلبید و بدین گونه گذار ازشیوه ی پیشین و ورود به شیوه ی جدید زندگی، به همراه اثرات زیان بار جنگ، جامعه ی ایلام را دستخوش بحران افسردگی نمود. دیگر از شادی های جمعی سابق ، اثر کمتری دیده می شد، آوای شاواز و  شادی از میان درختان سبز ششدار به گوش نمی رسید، رنگ و شکل لباس ها و سبک پوشش مردمان تغییر یافت و صدای خنده و نشاط از اغلب شب نشینی ها رخت بربست. با گسترش دامنه ی جنگ بر تعداد مرثیه سرایان افزوده شد و نوحه سرایی، فزونی بیش از پیش یافت و به جای انجام آن شادی های جمعی و کم خطر، عده ای از جوانان و در کل مردم این دیار، به وسایل و راه هایی روی آوردند که هم پر خطر بوده و هم آنها را به انزوا می کشاند. افسردگی و خشونت با اغلب قشر دانش آموز همراه گشت و بنابر نتایج تحقیقات به عمل آمده، ارزش لذت جویی در منتهی الیه سلسله مراتب ارزشی دانشجویان این سامان جای گرفت. نظام اداری با کاهش اخلاق در کار مواجه گشت و فاصله ی زیادی بین آنچه نظام اداری از کارکنان خود انتظار داشت با آنچه که در عمل از آنها دیده می شد به وجود آمد تا این گونه انگیزه و نشاط از کار گرفته شود. بر مشتریان مجالس فاتحه خوانی در مساجد، تکایا و حسینیه ها افزوده شد و مراسم های جشن عقد و عروسی جذابیت پیشین خود را از دست داد. عده ای از نوجوانان و جوانان به جای تکیه بر بازی ها، سرگرمی ها و راه های شادی بخش ملی و محلی، به مسائلی روی آوردند که بیرون از مرزهای این سرزمین ترویج می گردید. بالا گرفتن قدرت خرید مردم و بهبود وضعیت اقتصادی آنها نیز سبب گرایش به تنوع و شادی نشد به طوری که رنگ اغلب وسایل نقلیه در این شهر را رنگ های خنثی تشکیل داده اند و این گونه بود که سیلاب آسیب های اجتماعی ایلام را در برگرفت و کمتر کسی یافت می شود تا فکری اساسی به حال این حوادث نموده و از اثرات خسارت بار آنها بکاهد.
شادی و نشاط از دیرباز همراه جامعه ی ایرانی بوده است؛ گویند نخستین معجزه ی زرتشت به هنگام تولد خندیدن او بوده و در کتیبه های به جای مانده از خشایار شاه، پس از ذکر آفریدن زمین، آسمان و انسان توسط خدای بزرگ، از شادی برای انسان نام می برد و بدین گونه پارسیان شادی را آفرید ی خدا و غم و اندوه را آفریده ی اهریمن می دانستند. پس به جرأت می توان گفت که شادی جزء جدائی ناپذیر فرهنگ ایرانی بوده و آیین های  جمعی  و مراسم و جشن های ملی و محلی، زمینه سازان شادی های اساسی در این سرزمین بوده اند. جامعه ی ایرانی علاوه بر داشتن اعیاد و مناسک جمعی و ملی شادی آور، از اعیاد مذهبی و مناسک دینی شادی بخشی نیز برخوردار بوده که فراوانی آنها می تواند تزریق کننده ی نشاط و شادمانی به کالبد افسرده ی آن باشد.
با توجه به نقش شادی در مسائلی چون توسعه ی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و بالطبع مولفه های چون روابط اجتماعی ، اعتماد، مدارا، امنیت اجتماعی و به خصوص کاهش آسیب های اجتماعی، ضرورت توجه به این مسأله احساس می گردد. مهمتر آنکه با توجه به اینکه قریب به 60 درصد از جمعیت استان ایلام را جوانان زیر 30سال تشکیل می دهند این امر ضروری تر به نظر می رسد. باید دانست که هیچ احساسی در زندگی به اندازه ی شادی راغب نداشته و خمیرمایه ی اصلی توسعه و تغییر در جامعه محسوب می گردد. شادی نه تنها ارمغان فرهنگ بیگانه نیست بلکه راه مقابله با آن به حساب می آید. هر گاه که شادی از یک در  وارد شود، تنبلی و کاهلی از در دیگر خارج خواهد شد. شادی سرمایه ی اجتماعی را افزون می بخشد و مروج انرژی عاطفی محسوب می گردد. شادی نه تنها مغایرتی با دین و ارزش های دینی ندارد بلکه مقوم آنها بوده و جوانان را از دین گریزی باز می دارد. هویت ملی و دلبستگی به این آب و خاک از پیامدهای شادی است و می تواند حلقه ی مفقوده ی مقابله با آسیب های اجتماعی در این استان باشد. پس بیایم:
1- شادی را از چنگال سیاست برهانیم، از دولتی کردن شادی پرهیز کرده و اجرای آن را به موسسات  و نهادهای مدنی و شوراهای محلی بسپاریم. سیطره ی کامل دولت بر شادی ها، منجر به نمایش شادی شده و ممکن است به ضد خود تبدیل شده و مردمان را ناشاد سازد. دولت ها، زمینه های شادی مردمان را هموار نموده تا مردمان خود با اجرای آنها واقعاً شاد گردند.
2- معماران شهری و دستگاه های متولی امور شهرسازی در ایلام، ضمن مرمت و بازسازی فضاهای قبلی، به ترسیم فضاهای جدیدی برای شادی ساکنان استان همت گمارند. هزینه های هنگفتی صرف احداث معدود پارک ها و محل های شادی در این استان گشته اما امروزه با بی توجهی به حال خود رها شده اند. پارک جنگلی چغاسبز که قرار بود با احداث آن شادی را به میان مردمان بیاورد، چند سالی رها گشته و وسایل و ابزار آلات شادی بخش آن به تعطیلی کشیده شده اند تا همچنان غبار غم بر روی آنها نشسته و وضعیت غمبارشان مردمان این شهر را نیز غمگین تر سازد. مرمت و بازسازی آن می تواند زمینه ساز شادی در این دیار باشد.
3- پارک جنگلی ششدار که هنوز در نقشه های جغرافیایی و توریستی ایلام به عنوان یکی از مکان های تفریحی به حساب می آید با توجه به وضعیت اجتناب ناپذیر جنگ، به محل اسکان نیروهای نظامی تبدیل شد. اینک با پایان گرفتن جنگ نظامی، آنها می توانند با کوچ خود به مناطقی دیگر، این مکان تفریحی را آزاد نموده و مردمان این شهر را در جنگ با آسیب های اجتماعی یاری نمایند. با در اختیار نهادن این مکان تفریحی، ساکنان ایلام می توانند آسان تر و با صرف هرینه هایی کمتر، مکانی برای تفریح و شادی خود بدست آورند.لزوم این امر،می طلبد که مسوولین امر موانع آن را در قالب یک تفاهم نامه بین خود حل نمایند.
4- تشکیل کارگروه شادی در بالاترین مقام تصمیم گیری در استان و با حضور همه ی نهادها و سازمان های ذیربط می تواند به یافتن راه های ترویج شادی در این استان کمک نماید، تا شاید با عملیاتی نمودن راه های پیشنهادی، شادی و نشاط به کانون خانواده ها بازگشته، چهره ی غمگین و افسرده ی شهر زدوده شده و مردمان از اثرات زیان بار آسیب های اجتماعی بکاهند.

                  لقمه نان،‌ به قيمت جان                              

       نگاهي اجتماعي به طرح جمع آوری دستفروشان در ايلام                

*نوشته ی فوق در شماره ی اخیر هفته نامه ی شکوه آزادی(شماره 137 ، مورخ 23/8/87) به چاپ رسیده است.

بحران جوانان در ايلام

چند وقت پيش براي انجام كاري به سازمان ملي جوانان استان سر زدم. يكي از دوستان کتابچه ای را با نام "سيماي جوان استان ايلام" در اختيارم گذاشت. كتابچه‌ي فوق حاوی آمارهاي رسمي مراكز تخصصي در زمينه ي ترسيم وضعيت جوانان استان بود كه در تابستان 1387 به چاپ رسيده است. امروز، فرصتي دست داد تا مطالعه اي از كتابچه ي فوق داشته باشم. پس از مطالعه‌ي آن، اين بار به آمارهايي برخوردم كه احساس كردم مي توان به آنها استناد كرد. چرا كه مدت هاي مديدي است، آمارها ابزار گشته و برخي مسئولين، مي خواهند چهره ي ناکارآمد خود را با استفاده از مظلوميت علم آمار،رنگ و لعاب زده و خود را موفق و كارآمد جلوه دهند.با اين مقدمه و با تشكر از مسئولين استاني كه اقدام به چاپ اين كتابچه نموده اند به برخي از اين آمارهایی كه در آن،آمده است اشاره مي نمايم:

- استان ايلام با داشتن 209893 نفر جوان 29-15 ساله از جمعيت 787/545 نفري حاصل از سرشماري سال 85،‌رتبه ي نخست كشوري را از لحاظ سهم جمعيت جوان در كشور،به خود اختصاص داده است.دراين ميان،83درصداز پسران و67درصداز دختران جوان ايلامي نیز،مجرد مي‌باشند.

- ايلام در سال 1386 داراي نرخ رشد طلاق 9/25 در جمعيت شهري خود بوده است. از اين حيث استان ايلام از لحاظ شاخص طلاق نيز رتبه ي نخست كشوري را اخذ نموده است.

- استان ايلام در سالهاي 85 و 86 در نرخ بيكاري جوانان، به ترتيب رتبه هاي دوم و پنجم كشوريرا بدست آورده است. با نگاه به گروه هاي سني جوانان،درصد بيكاري در برخي از اين گروهها، به بيش از 60 درصد مي رسد. همچنين اين آمارها نشان مي دهد كه استان ايلام در نرخ بيكاري فارغ التحصيلان، رتبه ي اول كشوري را به خود اختصاص داده است. به بيان ديگر درصد آماري نشان دهنده ی آن است كه قريب به نيمي از جمعيت جوان فارغ التحصيل دانشگاهي در ايلام، بيكار مي‌باشند.

-در رتبه بندي استانها از حيث توان اشتغال زايي، ايلام در سال 1385 در ميان 30 استان، استان بيست و نهم و در سال 86 مقام 25 كشوري را بدست آورده ايم.

-استان ايلام با داشتن بالاترين ميزان جمعيت جوان، از لحاظ داشتن تعداد صندلي سينما، رتبه ي 23 كشوري را دارد.

-سهم استان ايلام از انتشار كتاب در سال 1385، 01/0 (يك صدم درصد) بوده است. به بيان ديگر در استان بالاي 500 هزار نفري ايلام فقط 5 عنوان كتاب منتشر شده است. يعني به ازاي هر يكصد هزار نفر، يك عنوان كتاب انتشار يافته است.

-آمارها در خصوص ايجاد سازمان هاي مردم نهاد، حكايت از رشد آنها در چند ساله ي اخير كرده، به طوري كه در عرض سه سال گذشته تعداد 31 سازمان، به مجموع سازمانهاي مردم نهاد اضافه و تعداد آنها به 73 سازمان رسيده است.

- استان ايلام در سال 86-85 رتبه ي دوم كشوري را در پوشش تحصيلي دوره هاي متوسطه و پيش دانشگاهي اخذ نموده است.

-6/ 45درصد از دانشجويان استان را، دختران جوان تشكيل مي دهند.

چند نكته:

1-داشتن جمعيت جوان در بسياري از مناطق، فرصتي محسوب شده كه از طريق آن بتوان،‌به رشد و توسعه آن منطقه كمك نمود، اما وضعيت استان ايلام، اين فرصت را به تهديد تبديل كرده و آسيب هاي خاص خود را به دنبال دارد. داشتن رتبه ي نخست در جمعيت جواني، مساله ی بسیار مهمی است كه مسئولين بايد در برنامه ريزي هاي خود آن را مدنظر قرار دهند.

2-كسب رتبه هاي اول در بيكاري فارغ التحصيلان جوان و رتبه ي دوم و پنجم در بيكاري جوانان آنقدر هشدار دهنده هست، كه نيازي به گفتن نداشته باشد.

3-بالا رفتن سن ازدواج و مجرد بودن 83 درصد از جمعيت پسران جوان(29-15 ساله) و 67 درصد از جمعيت دختران جوان خصوصاً دختران جوان روستايي كه درصد آن بالاتر از شهريان بوده (69 درصد)، از ديگر نكاتي است كه در اين آمارها جاي تأمل و برنامه ريزي زيادي دارد.

4-استان ايلام از حيث نرخ شاخص طلاق، همانند برخي ديگر از آسيب هاي اجتماعي رتبه‌ي نخست را داشته است. اين آمارها در حالي ارائه مي گردد كه برخي از مسئولين از اوضاع بسامان استان سخن گفته و آن را در امن و امان مي دانند.

5-از ميان دسته هاي مختلف سازمان هاي مردم نهاد، به نظر مي رسد كه اولاً خبري از گروه سازمان هاي مردم نهاد سياسي نبوده، اين در حالي است كه حوزه ي سياست يكي از دل مشغولي‌هاي اصلي جوانان مي باشد. دوماً، استان ايلام با داشتن تاريخ درخشاني از دفاع مقدس، جاي نهادهاي مدني با محوريت احياء فرهنگ دفاع مقدس در آن ،خالي مي باشد. همچنين اين استان با داشتن بالاترين ميزان جمعيت جوان، از وجود سازمان هاي مدافع حقوق جوانان بي بهره بوده است. اين نبود سازمان مدافع حقوق جوانان،درحالي است كه در كشور،تاسال1387تعداد123 سازمان در اين زمينه تشكيل شده است.

6-هرچند مسئولين محترم سازمان ملي جوانان در استان نيز، بسان برخي ديگر از مسئولين مي‌توانستند با انتشار آمارهاي خلاف واقع، اوضاع جوانان استان را گل و بلبل جلوه دهند اما شجاعت آنها نشان مي دهد كه نوع نگاه اين مسئولين به مساله ي جوانان در ايلام، نگاهي علمي بوده و آنها با انتشار اين كتابچه، بحراني بودن وضعيت جوانان ایلامی را به همه اعلام نموده اند. تا شايد آنهايي كه می توانند براي بسامان كردن اوضاع نابسامان جوانان ايلامي، كاري انجام دهند، دريغ نكرده و تا دير نشده به وضعیت آنان رسیدگی کنند و الا فردا خيلي دير خواهد بود.

سرهنگ درست می گوید، اما چگونه؟

از مکتب شيکاگو تا مکتب ايلام

آغاز سده ي بيستم در آمريکا مصادف با دگرگوني عظيم اقتصادي و حرکت بخش هاي مختلف آن جامعه، از سنت به سوي مدرنيته بود. اين تحول بزرگ اقتصادي با تحولات عظيم تري در نظام ارزشي-هنجاري همراه گشت و گروه هاي بزرگ مهاجران روستاي، شهرها را در نورديدند و با همراهي برخي عوامل ديگر، انسجام شهرها دستخوش تغييرات اساسي شده و سبب از هم پاشيدگي بنيان ارزشي-هنجاري حاکم بر شهرها گشند. در اين ميان آثار اين تحولات در شيکاگو آمريکا نمود چشمگيرتري داشت. تعداد جمعيت طي چند دهه، شيکاگو را از يک منطقه ي کوچک به شهر چند ميليوني مبدل ساخت به طوري که در فاصله ي سه دهه از 1900 تا 1930، بيش از 5/1ميليون به جمعيت آن افزوده شد. نرخ بالاي مهاجرت، افزايش سرسام آور نرخ زمين و مسکن، رشد بي رويه ي مناطق حاشيه نشين، بالا رفتن نرخ جرم و جنايت و بزهکاري و گسترش روز به روز آسيب هاي اجتماعي به همراه فقر حاکم بر شهرنشينان، شيکاگو را به آزمايشگاهي براي مطالعات اجتماعي و شهري تبديل نمود. دانشگاه نوبنياد شيکاگو پيش قراول يک حرکت علمي بزرگ گرديد و با تشکيل نخستين گروه جامعه شناسي، گام اول را براي شناخت شهر، شهرنشينان و مسائل و مشکلات آنها برداشت. "رابرت پارک"، "ارنست برگس" و "لوئيس ورث" با انجام تحقيقات و پژوهش هاي خود مفاهيمي را بنيان نهادند که مدت هاي مديدي است بنيان هاي اصلي نظريه و پژوهش را در جامعه شناسي شهري شکل بخشيده اند. برخي از اعضاي گروه که اتفاقا مذهبي و کشيش نيز بودند با مشاهده ي دقيق واقعيت هاي اجتماعي در شهر شيکاگو و توصيف و تبيين زندگي در شهر، به وجود آوردنده ي مکتبي در جامعه شناسي به نام مکتب شيکاگو گشتند که تا به امروز کمتر فرد و يا کتابي را مي توان يافت که از شهر بگويد و بنگارد اما از بنيانگذارن مکتب شيکاگو و آراء آنها  نگويد و ننويسد. آنها توانستند ضمن بنياد نهادن مکتبي علمي با تشريح و توصيف و تبيين شهر، فضاها،امکانات و آسيب هاي آن، متوليان جامعه را در کاستن از آسيب هاي زندگي در شهر ياري رساندند. علاقمنداني که مايل به شناخت ديدگاه هاي اعضاي اين مکتب هستند مي توانند با رجوع به هر کتابي در زمينه ي جامعه شناسي شهري و حتي معماري و فضاي زندگي شهري، مي توانند بيشتر با آنها آشنا شده و آنگاه خواهند ديد که چگونه انديشمندي چون "رابرت پارک" که قبلا يک خبرنگار بود با مشاهده ي مشارکت آميز در زندگي شهرنشينان ، فضاي شهر و جلوهاي بارز زندگي در آن را نشان مي دهد. او نه از دسته ي جامعه شناسان پشت ميز نشين و عاشق مصاحبه و جلسات اداري و طرح مباحث کلي و مبهم، بلکه عاشقي بود که اعتقاد داشت جامعه شناس بايد در ميان مردم بوده  و با آنها زندگي کند کما اينکه خود چنین می کرد و  کوچه به کوچه و خيابان به خيابان مي گشت و اطلاعات را جمع آوري مي نمود و منتشر مي ساخت تا جهان علم اينک با احترام به آثار و نظريه هاي او بنگرد و به نيکي از او ياد کند.
با اين مقدمه به اصل موضوع پرداخته و عنوان مي گردد که هرچند ايلام تحولات بزرگ اقتصادي را از سر نگذرانده اما به گواهي آمارهاي رسمي و غير رسمي موجود با تحولات بزرگ فرهنگي و اجتماعي روبرو و به نماد بارزي از تضاد در زندگي شهري تبديل شده است.تعارض ارزشي-هنجاري حاکم بر شهر،اوج گرفتن نرخ زمين و مسکن، کسب رتبه ي اول کشوري در زمينه هاي قتل- خودکشي و (اگر ارائه ي آمارها در پيچ و خم مصلحت ها و منفعت هاي اداري گرفتار نگردند) برخي ديگر از آسيب هاي اجتماعي و... اين شهر را به آزمايشگاهي براي انجام مطالعات اجتماعي و به خصوص شهري مبدل ساخته است.استان ايلام که اتفاقا تجربه ي  8 سال جنگ تحمیلی را نيز با خود به همراه دارد اينک مراکز شهريش با گسترش بي رويه ي مهاجرت، رشد نامناسب مناطق حاشيه نشين، فقر شديد شهري، نابرابري هاي مختلف، و نرخ بالاي از آسيب هاي چون قتل و خودکشي و... که چندين برابر ميانگين کشوري آن مي باشد و تورم در  بخش زمین و مسکن و...روبه رو بوده و به نظر می رسد در حال حاضر زندگي در بحران را تجربه و در مرحله ي حساس دوران گذار خود قرار دارد.ايلام امرور بيش از هر زماني به تفکر و انديشه نيازمند است.انديشه اي که بتواند با بهره مندي از اطلاعات صحيح،مردمان آن را با آسيب کمتري از اين مرحله عبور دهد. لازمه ي اصلي اين تفکر و انديشه، تشکيل کانون ها و اتاق هاي فکر واقعي و نه صوري و ظاهري، گسترش نهادهاي مدني و تحقيقاتي و همراهي عملي مراکز علمي، دانشگاهي ، فرهنگي و رسانه های جمعی و...است تا با کاربردي کردن خروجي اين نهادها، بتوان لاشه ي زخمي اين استان را از مرگ حتمي نجات داد.

از آن استاندار تا این استاندار
از آن 96 تا این 98

به یاد داریم آن هنگام که استاندار سابق(علی محمد آزاد)  اظهار داشت: 5/96 از مصوبات هیات دولت در استان اجرایی شده است، چه غوغایی به پا شد و مطبوعات محلی و نماینده ی محترم مجلس، جناب دکتر قنبری چگونه با ارائه ی سند و مدرک، آمار و ارقام، گزارش و مصاحبه، آن را زیر سوال برده و با هزار ادله می خواستند نقض آن را ثابت نمایند.جناب دکتر، مصوبات را نه در حد یک استان،بلکه در حد یک بخشداری می دانست و عدد 5/96 را به باد استهزاء گرفت و مطبوعات محلی نیز با ارائه ی آمار و ارقام ، تحقق این مصوبات را در خوشبینانه ترین حالت، رقمی پایین تر از 40 درصد می دانستند.هنوز چند مدتی از انتخاب مجدد دکتر  نگذشته و استاندار سابق نیز، جایش را به استاندار جدیدی داده که در روز سه شنبه مورخ 22 مرداد 1387 در گفتگو با خبرگزاری شبستان، از محقق شدن 98 درصد از مصوبات سفر نخست دولت در ایلام سخن می گوید و این طرح ها را متناسب با توسعه ی استان می داند و عنوان می نماید: دولت متناسب با نیازاستان،اقدام به اتخاذمصوبه کرده وتحقق این مصوبات را،منشاء آثار ارزشمندی در بخش های مختلف ارزیابی می کند.1
قریب به دو هفته از فرمایش جناب استاندار می گذرد اما دریغ از چند خط مخالفت و چند کلمه هشدار.  کسی نیست بپرسد که آیا آنگونه که نماینده ی مردم در مجلس می گفت این مصوبات در حد بخشداری است یا یک استان؟آیا این مصوبات نقش اساسی در توسعه ی استان دارند؟ و آیا واقعا  98 درصد این مصوبات تحقق یافته است؟اگر فرمایش های جناب استاندار درست باشد پس مخالفت های قبلی با استاندار سابق بر چه اساسی صورت گرفته است؟ تناقض بین سخنان فعلی جناب استاندار و دکتر قنبری چگونه حل می شود؟و کدام یک از آن دو، درست می گویند؟ اگر سکوت دکتر قنبری در برابر سخنان استاندار استان را، دال بر تایید آنها بدانیم، مخالفت دکتر با استاندار سابق، بر چه پایه ای صورت پذیرفته است؟ مطبوعات منتقد که چند مدتی است وظیفه ی خود را به خوبی انجام می دهند چگونه است که از کنار این سخنان به آرامی گذشته و داستان مخالفت خود با عدد 5/96 استاندار سابق را برای عدد 98 استاندار جدید بازگو نمی کنند؟ احزاب سیاسی منتقد وضع فعلی که قبلا در برابر این گونه اعداد و ارقام موضع گیری می نمودند چرا چون نماینده ی مردم و مطبوعات محلی، سیاست سکوت را برگزیده اند؟ از آن 96 تا این 98 چه اتفاقی افتاده که مهر سکوت بر دهان همه خورده است؟
به نظر می رسد اگر هدف از مخالفت ها و موافقت های ما، خدمت به استان و توسعه ی آن می باشد در این راه نباید سیاست یک بام و دو هوا را پیشه ی خویش سازیم  و باید آنچه که برای توسعه ی این دیار مفید است انجام دهیم و الا حاصل رویکردهای متناقض در بحث نظارت بر عملکرد اجرایی مدیران، همچنان عدم توسعه یافتگی خواهد بود.

 1)خبرگزاری شبستان،سه شنبه 22 مرداد 1387 ساعت 14 و 18 دقیقه