درد دلهای کاربران

نمایش همه موارد

قلعه باستانی چوار

حجت یوسفی نژاد
به نام خدا مقدمه : هرملتی که دارای گذشته ومیراثی ماندگار است باید سعی کند دریادآوری وحفظ وحراست از آن کوشا باشدو هر آن چه درتوان دارد برای معرفی بهتر این میراث وفرهنگ به کار گیرد .امروزشاهد آن هستیم که دیگران سعی درساختن گذشته ای دروغین برای خود هستند وحتی گروهی سعی می کنند گذشته ومیراث مارا برای خود به یغما ببرند. براین اساس بر خودواجب دیدم ،هرچنداندک اما درحد توان خویش یکی ازهزاران آثار ماندگار گذشته ی آبا واجدادی را به طور مختصر به محضرتان معرفی نمایم ،باشد که این معرفی اندک سرآغازی برای شناسایی بهتر آثار تاریخی نا شناخته ی استان ومنطقه ی چوار باشد.دراین نگارش محدود اثری تاریخی که در حدخود می توند زیبا وجذاب باشدومارا به گذشته ای سراسرپر از ماجراجویی سوق دهد. این اثر درنوع خود تلاش وکوشش مردمان گذشته ی این مناطق راباوجود در دسترس نبودن امکانات اولیه به تصویر می کشدکه چگونه خواستن یک گروه سبب به وجودآمدن اثری شده است که امروزه با داشتن این همه امکانات شاید تواناایی ساختن چنین قلعه ای بسیار سخت بنماید.باشد که مادرحفظ این گونه فرهنگ وتاریخ خستگی ناپذیر تلاش کنیم.گذشته را باید برای آیندگان ماندگار کنیم. البته گزارش حرفه ای ازمکان های تاریخی کار بسیارسختی است که ازعهده ی اهل فن برمی آیداگر نواقصی در این نگارش ملاحظه می فرمایید باعنایت خویش صرف نظر نمایید.بنده قصد دارم هرچند کوتاه وکوچک اما سهم خودم را درحفظ فرهنگ غنی سرزمینم ایفا نماییم. قلعه ی باستانی چوار بنایی حصین ومحکم بربلندای کوهی سترگ وبلندازمسافتی دور پیداست ، این سازه خبراز تاریخ طولانی منطقه دارد.تاریخ ساخت این قلعه باتوجه به آثارباقی مانده ومصالح به کاررفته به احتمال قوی بازمانده ازدوران ساسانیان است.این قلعه دربالاترین نقطه ی کوهی ساخته شده است که برتمام مناطق اطرافش تسلط دارد،ازابتدای کوه ساکنان آن به شکل پلکانی محوطه هایی را ایجادکرده اندودورتادور این محوطه ها را با حصاری از جنس سنگ وگچ وگلی مخصوص محصورساخته اند.این دیوارها که هنوز آثارشان خودنمایی می کنند.این محوطه ها دارای مساحت های کوچک ،متوسط ویا بزرگ می باشند،حصارها به شکلی زیکزاک مانند دراطراف محوطه ها وسازه های ایجاد شده بامصالح موجود بناشده اندودرانتها به دیوار اصلی می پیوندند وکاردفاع ازساکنان وخود قلعه را آسان می نموده است. ازآثار باقی مانده از دیوار ها چنین برمی آید که کارساخت آن ها راافرادی انجام داده اند که مهارت اندکی داشته اند چون به شکلی ناشیانه سنگ ها وقطعات گچ را روی هم انباشته اند.با این حال ساخت اتاق ها ومحوطه ی اصلی قلعه حالتی منظم تر دارند،این مطلب حاکی از آن است که افرادی با مهارت کارساخت این سازه هارا انجام داده اند. قلعه ی اصلی ومحل زندگی بزرگان ویابیشتر ساکنان دربلندترین نقطه ی کوه بناشده وحصار ها این مکان بلندتر ومحکم ترند ،دراطراف قلعه برجک های نگهبانی کاملا اشکارند وهنوز هم تعدادی از آن ها برجای می باشند.قلعه ازهر طرف به پرتگاه ودره هایی محدود می شود که ورود ونفوذ آسان را به قلعه غیر ممکن می سازد.پلکانی شدن کوه به ساکنان ای امکان را داده که مشکل رفت وآمد را تاحدودی آسان نماین اما البته تامین امنیت بر آسانی آمدوشد اهالی رجحان داشته است. محوطه های روی کوه بادیوارکشی های متعدد مکانی مناسب برای تامین علوفه وسکونت افراد دون پایه وسربازان ومحلی برای نگهداری دام ها واحشام وچهارپایان بوده است.مساحت این محوطه ها گاهی تا حدود چند هزار متر مربع وسعت دارد .آثار اتاق ها وکنده هایی در دل کوه دیده می شود،این آثار بیانگر پیش بینی های اهالی قلعه است که برای نگهداری دام وعلوفه ومایحتاج روزانه ازآن سودمی بردند. ساخت قلعه در بالاترین نقطه ی کوه تامین امنیت را بسیار آسان اما تامین مصالح وآذوقه را سخت کرده است ،وجود پرتگاه ها وشیب تند کوه رفت وآمد را کند وسخت اما امنیت راتضمین نموده است .این مکان دارای دو دروازه ی ورودی است که هنوز آثار آن ها باقی است ،ازطرف غرب راهی برای رفت وآمد وجود دارد که بسیار باریک است وبه سختی دو نفر درکنار هم می توانند حرکت کنند،اطراف این مسیر هم دو پرتگاه بلند وجود دارد،ودرنزدیکی قلعه ی اصلی برجک ها محکم تر وبلندترند،برای تامین جان ساکنان دراین نقطه دیوارهای متعددی ساخته اند که از پرت شدن افراد جلوگیر می کرده است. درمحوطه ی قلعه که مکانی محدود است اتاق هایی در دو ردیف ساخته شده است به طوری که یک ردیف رو به سمت مشرق ویک ردیف رو به سوی غرب دارند ،شاید بازهم تامین امنیت دراولویت بوده ویا کمی مصالح چون دیوار وسط در هردو ردیف اتاق ها مشترک است.اثار این بناها هنوزهم پیداست ودرانتهای این اتاق ها راهروی وجود دارد که به صخره ای ختم می شود. درانتهای این محوطه مکانی خودنمایی می کند که حاصل زحمت فراوان واهمیت ایجاد این مکان بوده است،کنده کاری در دل صخره های کوه که هم دارای عمق است وهم دارای وسعت ،آثار این مکان در کنار ورودی اصلی قلعه موجود است ودارای یک دروازه به شکل نیم دایره است که با گذشت سالیان طولانی هنوز هم پابرجاست .این سازه باتوجه به نیاز روزانه ی ساکنان به آب ایجاد شده زیرا آب در دل صخره ها کم تر تلف می شده وحتی درایام بارش برف وباران این حفره به راحتی پر ازآب می شده است.در این کنده آثار دستکاری بشر موجود است وگویی به تازگی این حفره ی عمیق ایجادگردیده است. دیوار وحصارها دراطراف قلعه در فواصل گوناگون ایجاد شده اند تا هنگام خطر ،ساکنان قلعه توانایی مانوربیشتری داشته باشندواگر درقسمتی شکست حاصل گردید به سرعت درقسمت دیگر حالت تدافعی ایجاد شود .این حصارها دارای ورودی وپنجره هایی است که محلی برای دیده بانی وحفاظت بوده است.به طور پراکنده از حصار بزرگ وطولانی قلعه ،قسمت هایی برجای است که در اطراف ک کوه خودنمایی می کنند. ازعجایب این مکان حفر تونلی است که در آخرین نقطه ی دفاعی قلعه به شکل یک حفره ی طولانی تا درون رودخانه حفر گردیده است،به یقین حفراین تونل برای تامین آب مورد نیاز درزمان خطر بوده تا برای تامین این مایع حیاتی ساکنان قلعه در مضیقه قرار نگیرند.آثار این حفره هنوز برجاست وورودی آن در میان پوشش گیاهی ونیزارهای منطقه کاملا مخفی است .وجود نیزارها درپایین دست کوه ووجود رودخانه ی دایمی قلا (قلعه) اولی به عنوان پوششی مناسب وسبک برای سقف اتاق ها ودومی برای ادامه ی زندگی ،ساخت قلعه را دراین نقطه امکان پذیرتر کرده است. .وجود مراتع مناسب وفراوان منطقه ودرختان بلوط وپوشش گیاهی متنوع زندگی اهالی قلعه را دلپذیر تر ساخته است ومکانی ایده آل برای گذران معیشت آنان بوده است. به تازگی ساخت سدی (گلال) برروی رودخانه ی قلعه آغازگردیده است که می تواند توجه گردشگران را به این میراث گذشته جلب نمایدو توجه مسئولین استان رابه حفظ وحراست از قلعه به دنبال داشته باشد.هرچندممکن است به این مکان تاریخی آسیبی برسداماهمجواری قلعه با این سد می تواند برای آینده ی آن مفید باشد. .البته کاردیگری که دراین منطقه آغاز شده ،تعمیر وبه سازی جاده وراه منطقه است که انوید دهنده ی رفت وآمدآسان به این منطقه است ولازم است که میراث فرهنگی استان تامین حراست این مکان باستانی را در دستور کار خود قراردهد.درپایان باید یادآورشوم چرای بی رویه ی دام ها وکندوکاوهای سارقان میراث فرهنگی تخریب سریع تر این اثرمانگار رافراهم ساخته است. موقعیت جغرافیایی قلعه به شرح زیر است: ازجانب شمال به کلینه وتیلگین وازجانب غرب به کلاه سیاه وخوره تاو وازجانب جنوب به بان گرز وازطرف مشرق به توه قیفر وتوه هشکه محدود می شود. نگارنده :حجت یوسفی نژاد،کارشناس ارشد زبان وادبیات فارسی وازدبیران آموزش وپرورش منطقه ای چوار شماره ی همراه:۰۹۱۸۸۴۲۹۹۰۲
نظرات ارسال نظر

ایلام امروز؛ آرشیو دیجیتال ایلامیان

عمر سایت: 14سال